Ελληνική Κοινότητα Φλοριανόπολης, Βραζιλία: Έτος Ίδρυσης 1880

Δημήτρης Παρούσης

Περίπου χίλια χιλιόμετρα νότια του Ρίο Ντεζανέιρο και 1500 χιλιόμετρα βόρεια της Ουρουγουάης, στη νότια Βραζιλία, είναι η πρωτεύουσα του νομού Σάντα Καταρίνα. Ο νομός έχει έκταση όσοι 150 δικοί μας νομοί. . .Οι περισσότεροι κάτοικοι είναι μετανάστες από την Ευρώπη και κυρίως από τη Γερμανία. Η επιλογή της Φλοριανόπολης ήταν εντελώς τυχαία. Βρέθηκα ουρανοκατέβατος σε μια χαμένη Ατλαντίδα με υπέροχα καταπράσινα νησάκια. Είναι μια από τις πιο ασφαλείς πόλεις της Βραζιλίας. Ωστόσο πρέπει να προσέχεις. Θυμίζει περισσότερο με Ευρώπη. Το μόνο που δεν έχει είναι τα διαυγή κρυστάλλινα γαλάζια νερά του Αιγαίου.

Στη Φλοριανόπολη υπάρχει και ηπαλαιότερη οργανωμένη ελληνική κοινότητα της Βραζιλίας. Από το 1880. Οιπερισσότεροι είχαν έρθει από το Καστελόριζο. Σήμερα θα βρεις Έλληνες ακόμη καιέβδομης γενιάς. Διέπρεψαν στην περιοχή. Οι περισσότεροι απέκτησαν μεγάληπεριουσία. Ακόμη και σήμερα, διαβάζεις ελληνικά ονόματα σε πολλές από τιςπροσόψεις μεγάλων πολυκατοικιών. Δεκαοχτώ  δρόμοι και πλατείες έχουν ονόματα ελλήνων μεταναστών. Ποτέ δεν είχανξεπεράσει σε αριθμό τους 500. Σήμερα είναι λιγότεροι από 200.

Μάλιστα το 1950 ο κυβερνήτης τηςπολιτείας ήταν Έλληνας. Ο Ζορζ Λασέρδα (Γιώργος Λακερδής). Ήταν ένα από τασημαντικότερα πολιτικά πρόσωπα της περιοχής. Πληροφορίες κάνουν λόγω ότι αν δενσκοτωνόταν σε αεροπορικό δυστύχημα το 1958 (σε ηλικία περίπου 52 χρόνων), θαήταν ακόμη και υποψήφιος αντιπρόεδρος της Βραζιλίας. Στο κέντρο της πόλης, στησκιά των πολυκατοικιών, ανάμεσα σε 30όροφες κατασκευές είναι σφηνωμένη η πιοόμορφη ελληνική ορθόδοξη εκκλησία που έχω δει μέχρι τώρα στη Λατινική Αμερική.Κατάλευκη, μεσογειακό στολίδι με τον ήχο της καμπάνας να γεμίζει τα στενάπλακόστρωτα δρομάκια του ιστορικού και εμπορικού κέντρου.   

Μίλησα μόνο με την κυρία ΆνναΔιαμαντοπούλου που έχει ένα κατάστημα με υφάσματα που το λένε «Εpitelos». Έμαθα ότι υπάρχουν δύο ιερείς στην περιοχή. Ο Παναγιώτης Μεϊντάνης 74χρόνων και ο Αγγελος Κονταξής 84 χρόνων. Η πόλη έχει και πολλούς φοιτητές.Συνάντησα την Αλιάνε. Βραζιλιάνα από το Σάο Πάολο. Μπορέσαμε να συνεννοηθούμεστα ελληνικά. Τα έμαθε στο πανεπιστήμιο αλλά και σε μαθήματα που έκανε μόνητης. Στην πανεπιστημιούπολη, στο τμήμα της Φιλοσοφίας, μαθαίνουν επίσηςελληνικά. Αρχαία Ελληνικά. Εκεί συνάντησα τον καθηγητή Luis Felippe Bribeiro. Στην Ελλάδα έζησε μόνο ένα χρόνο. Το γραφείο του είναι γεμάτο από άρωμαΕλλάδας. Είναι παράξενη η αίσθηση να μιλάς με έναν βραζιλιάνο στα αρχαίαελληνικά. Δηλαδή προσπάθησα. Έχει περισσότερους από 100 φοιτητές στο τμήμα του.Εντυπωσιάστηκα όταν τους άκουσα να μεταφράζουν στα βραζιλιάνικα, με τόσηευκολία, από το πρωτότυπο κείμενο του Πλάτωνα. «Μάθησις ανάμνησις έστιν», μουείπε.

Συνεχίζωντας το ταξίδι βρέθηκα στηCuritiba που απέχει 302 χιλιόμετρα βόρεια της Florianopolis. Είναι χτισμένη σε ένανκάμπο σε υψόμετρο 900 μέτρων. Από μακριά βλέπεις τους ουρανοξύστες. Φτάνονταςστο κέντρο διαπιστώνεις ότι δεν έχει έντονο κυκλοφοριακό, ενώ σε κάθε κάτοικότης αντιστοιχούν 51,1 τετραγωνικά μέτρα πράσινου. Δηλαδή, σχεδόν το τριπλάσιοαπό ό,τι ο μέσος όρος άλλων αστικών κέντρων. Αποτελεί πρότυπο για πολλές πόλειςστον κόσμο. Η Curitiba έχει περίπου 2 εκατομμύρια κατοίκους. Ελάχιστοι χρησιμοποιούν τααυτοκίνητά τους. Οι περισσότεροι κινούνται με λεωφορεία. Σχεδιάστηκαν ειδικάέπειτα από έρευνες πολλών χρόνων. Οι στάσεις λεωφορείων θυμίζουν μικρά σύγχρονατούνελ και υπάρχουν σε κάθε γειτονιά. Ημερησίως κινούνται 1,6 εκατομμύριαεπιβάτες. Μπορείς να διασχίσεις με αστικό την πόλη από τη μια άκρη της στηνάλλη, περνώντας και από το κέντρο, σε δέκα μόλις λεπτά.

Στην Curitiba υπάρχουν σήμερα περίπου 200 Έλληνες. Κάποιοι από αυτούς είναι ακόμη καιέκτης γενιάς. Η εκκλησία λειτουργεί κάθε δύο βδομάδες, όταν έρχεται ο παπάς απότη Φλοριανόπολη. Οι περισσότεροι είναι απόφοιτοι πανεπιστημίου. «Οι γονείς μαςέπρεπε να δουλέψουν σκληρά για να κάνουν οικονομίες. Ήθελαν τα παιδιά τουςτουλάχιστον να σπουδάσουν. Και αυτό έκαναν», μου λέει η Άννα Μαρία, ψυχολόγος,εγγονή Έλληνα μετανάστη. Μιλά πολύ καλά τα ελληνικά αν και επιμένει ότι ταελληνικά της είναι «της κουζίνας. Ο,τι μας έμαθε η γιαγιά μας. Όποιος είχεγιαγιά στο σπίτι έμαθε ελληνικά. Όποιος δεν είχε, είναι δύσκολο να τα μιλήσει».Στην Curitiba κυκλοφόρησε και η πρώτη ελληνική εφημερίδα της Βραζιλίας. «Μαραθών». Γιαπερίπου δώδεκα χρόνια, από το 1954 μέχρι το 1966, κατέγραφε κάθε μήνα το ρυθμότων ελλήνων. Σήμερα όλο αυτό το μοναδικό ανεκτίμητο αρχείο βρίσκεται σταγραφεία του επίτιμου προξενείου.

Στο πανεπιστήμιο της πόλης υπάρχουν τέσσερις καθηγητές,παιδιά μεταναστών. Ένας από αυτούς είναι ο επίτιμος πρόξενος ΚωνσταντίνοςΚομνηνός. Πρακτικός άνθρωπος με διάθεση να βοηθήσει. Πρόσφατα, με τη σύζυγό τουΜαρία, διοργάνωσαν εκδήλωση αφιέρωμα στους Χατζηδάκη και Θεοδωράκη. Ηανταπόκριση από το κοινό ήταν τεράστια. Η Ελληνική Κοινότητα έχει πάνταπρωταγωνιστικό ρόλο στις πολιτιστικές εκδηλώσεις της πόλης. Στην Curitiba υπάρχουν περίπου 20 κοινότητες από όλα τα σημεία του πλανήτη. Το ελληνικόχορευτικό συγκρότημα με υπεύθυνη την κυρία Σούλα εκπλήσσει κάθε χρόνο τουςπολίτες της πόλης. Στο σπίτι της θα βρει κανείς περισσότερες από 100παραδοσιακές στολές. Από τους χορευτές οι δύο στους τρεις είναι βραζιλιάνοι.      
 
«Δυστυχώς η ελληνική γλώσσα σιγά σιγά χάνεται», λέει ο Κωνσταντίνος Κομνηνός.Μου ανέφερε ένα πραγματικό παράδειγμα μια οικογένειας το 1930 που είχε 6παιδιά. «Και τα 6 παιδιά είχαν παντρευτεί Έλληνες. Από τα 12 παιδιά πουαπέκτησαν τα 5 παντρεύτηκαν Έλληνες και τα 7 Βραζιλιάνους. Οι απόγονοι των 12γάμων έφεραν 32 παιδιά. Από αυτά σήμερα κανένα δεν παντρεύτηκε Έλληνα. Αυτόσημαίνει ότι οι καρποί αυτών των γάμων πλέον θα αποτελέσουν τη βάση για ναχαθούν πια οι ρίζες των Ελλήνων μεταναστών. Η μεθεπόμενη γενιά θα είναι απλάβραζιλιάνοι».

 Το ταξίδι συνεχίζεται, πάρε ένα σάκο κι έλα. ..

For more information about Dimitris and his journey visit www.godimitris.gr